Kada bi se rođeni Bečkerečanin ili Petrovgrađanin, posle provedene mladosti i školovanja u gradu, a posle dugog višedecenijskog izbivanja, recimo zbog nekog unosnog posla, vratio u Zrenjanin posle 2000. godine i krenuo od glavne železničke stanice ka centru, šta tu više ne bi zatekao, a šta je novo u ovome gradu?

Glavna stanica, a ovde je železnički saobraćaj uspostavljen 1883. godine, ostala je identična, čak i prosečna brzina putovanja od 60 km/čas, ali zato više nema stare rampe. Nema više ni stare očne bolnice. Nema ni obližnjeg aerodroma Bagljaš. Tu je sada novi Zrenjanin, nešto poput Novog Beograda, sa 20 hiljada stanovnika.

Nov je nadvožnjak, a stara električna centrala iz 1894. godine izuzetno uspešno je adaptirana u fabriku kožne konfekcije. Nema ni traga od bioskopa "Avala" koji je ušao u gradsku mitologiju. Sada tu tutnje automobili na gradskoj magistrali, a samo je vlasnik jednog foto-ateljea istog imena imao smisla za ovu vrstu gradsko-urbane poezije.

Prateći staro korito Begeja koje na potezu od Železnicke stanice do centra grada čini okuku, ni stari austrijski geometri, a ni ovi novi, savremeni, nisu uspeli da ravnim lenjirom isprave ovu ulicu, koja prati reku. Ovaj deo Begeja je, izgradnjom kanala D-T-D kroz sam centar grada, ostao bez normalnog protoka vode, postao je mrtvaja i umesto reke sada imamo tri gradska jezera. Ostala je zgrada Kapetanije i ovaj gradski toponim živi još u svakodnevnom jeziku, kao da se ništa nije izmenilo. Nekada, sa ovog pristaništa otišao je Mihajlo Pupin u daleki svet.

Srušena je i arhitektonski vredna zgrada veslačkog kluba, a viseći most više nema reku, čak ni jezero, ali mnogi Zrenjaninci, od dve mogućnosti - da prođu ispod njega ili preko njega, biraju ovu potonju. Možda da bi se uzdigli i mogli bolje da vide Svirtlihovu špiritanu, koja je sada u centru grada, a nekada, naravno, bila na periferiji, i svedoci o dugoj industrijskoj tradiciji grada sa pripadajućom specifičnom industrijskom arhitekturom. Srećom je sačuvana zgrada Sokolskog društva "Matica", danas "Partizana", iz 1927. godine, delo još čuvenijeg arhitekte Dragiše Brasovana, sa antičkim kipovima Rudolfa Valdeca, kipara iz Zagreba, autora i spomenika Kralju Petru I Oslobodiocu.

Stižemo zajedno do centra - glavnog gradskog trga. Tu su, u samom središtu ovog grada, 1906, 1934. i 1952 bila postavljena tri bronzana spomenika, sva tri ratnicima. Kiš Erne je bio general pobunjeničke mađarske vojske u Revoluciji 1848, kralj Petar na čelu srpske golgote 1914. godine i Žarko Zrenjanin, učitelj i revolucionar iz II svetskog rata. Nekada je ovde postojao cvetni park sa klupama, stajalište popularnog malog voza "ćire", autobusko stajalište, jedna neobično ružna fontana, gradski automobilski parking, a danas je to brisani prostor okružen klupama sa spomenikom kralju Petru, urađenom po uzoru na davno izgubljeni original. Koja bi to još pojava ili ličnost, ili možda neko sasvim originalno, apstraktno rešenje izrazilo suštinu ovog neobičnog i lepog grada?

Iz ovog epicentra, kružno oko kamere, po principu nekad i sad, uočilo bi i spoljašnje promene i promene funkcija pojedinih građevina. Zgrada opštine, nekadašnje sedište županije je i dalje administrativno-politički centar, katolička crkva je i dalje crkva, nekadašnja kafana "Kod Soljoma" je sada biblioteka, pozorište se uzdiglo za jedan dograđeni sprat, bivša finansijska palata je sada muzej, a hotel "Roza" je danas banka, itd, itd...

Umorni od godina i dugog puta, najradije bi odahnuli u parku poljubaca - Cokligetu. On je još uvek tu. Podseća i na one davne, a i na ove sadašnje mladosti. Kako je to brzo prošlo, uprkos stogodišnjoj brzini voza od samo 60 kilometara na čas. Ali, neko dobacuje. Mi smo na pragu 21 veka, ulazimo u eru brzih pruga. Njima srećan put. A mi, mi ćemo se i dalje pešice vraćati u ovaj miran grad. Da ga bolje vidimo. Da ga bolje razumemo.